Meer
Publicatiedatum: 31-08-2020

Inhoud

Participatieprocessen

Inleiding

Inleiding

Bij participatie gaat het om een manier van (samen)werken. Gemeente en betrokken inwoners en/of organisaties geven samen vorm aan (delen van) plannen of beleid. Zowel de inwoners als de gemeente kunnen hiervoor het initiatief nemen. Deze manier van samenwerking is een middel om draagvlak in de samenleving te vergroten en kwaliteit van onze plannen voor leefbare kernen te verbeteren. Doordat dit een middel is en niet een doel op zich is de opbouw van dit onderdeel anders dan bij de ambities met actielijnen en inspanningen.

 

In het coalitieprogramma 2018-2022 is samenwerken en besturen met de samenleving als uitgangspunt benoemd. Inwoners weten als geen ander welke kansen of problemen er spelen in hun kern en wat er nodig is om hun kern leefbaar te houden. Er is niet één partij die gaat over leefbaarheid. Het gaat ons allemaal aan. Samen houden we de gemeente leefbaar. Onze inwoners, ondernemers, verenigingen, maatschappelijke organisaties en kernraden krijgen veel voor elkaar. Er is oog voor wat er moet gebeuren, de wil om aan te pakken is groot en is gericht op oplossingen. Deze betrokken houding maakt dat initiatieven van groot tot klein vorm krijgen. Als inwoners zelf verantwoordelijkheid nemen en zelf eigenaar zijn van plannen, dan zal dat positief bijdragen aan de duurzaamheid van plannen en projecten. Bovendien is de kans op draagvlak en herkenning groter.

 

Initiatieven van inwoners geven wij nog meer ruimte om te ontwikkelen. Wij ondersteunen en stimuleren, met aandacht voor de menselijke maat (denken vanuit de leefwereld) en met een open blik. We sluiten aan bij wat er in elke kern gebeurt en de inwoner heeft de hoofdrol. We werken dus samen met de samenleving aan de leefbaarheid in onze kernen en bepalen samen met de inwoners aan de voorkant bewust de rolverdeling.

 

Welke rollen zijn er?

Wij gebruiken de participatieladder (zoals in de onderstaande afbeelding) om de rolverdeling met de samenleving aan de voorkant scherper te krijgen. Dit geldt niet alleen bij initiatieven uit de samenleving, maar bij alle veranderingen binnen gemeentelijk beleid of besluitvorming moeten we ons afvragen of dit ook de inwoners raakt. Daarbij maken we telkens aan de voorkant de bewuste afweging welke trede van de ladder we gaan toepassen.

 

participatieladder

Wat willen we bereiken?

Wat willen we bereiken?

Het basisprincipe van participatieprocessen is: samenwerken en het ontwikkelen van partnerschap tussen de inwoners en de gemeente. Dit vraagt om een verbeterd samenspel en van alle partijen een andere manier van werken. Van onze eigen ambtelijke organisatie vraagt dit een bewustwordingsproces en een aanpassing op onze manier van werken. Wij willen daarin het volgende bereiken:

  • bij alle veranderingen en/of initiatieven waarbij wij keuzemogelijkheden hebben, vindt een bewuste afweging voor de mate van participatie plaats;
  • bij elk initiatief of project wordt een dialoog gevoerd over de meerwaarde en de bestendigheid. Als gemeente spiegelen, stellen wij vragen ter overweging bij elk initiatief;
  • op thema’s als duurzaamheid en gezondheid stimuleren wij initiatieven vanuit de samenleving. Toelichting: deze thema’s hebben extra stimulans nodig, omdat het op deze thema’s moeilijker blijkt om initiatieven op te ontwikkelen. Op de andere beleidsthema’s, zoals voorzieningen, zijn we hierin al meer vertrouwd;
  • wij zijn een daadkrachtige partner voor de lokale samenleving: uitnodigend, praktisch, betrokken, betrouwbaar en professioneel. De samenleving weet wat ze van de gemeente kan verwachten en de gemeente voldoet hieraan, en
  • onze medewerkers zijn goed toegerust zodat zij met plezier en de juiste vaardigheden met de samenleving samenwerken.

Hoe gaan we dat bereiken?

Hoe gaan we dat bereiken?

De ontwikkelingen in en met samenleving leiden tot een andere vorm van organisatie, een andere werkwijze, andere vormen van samenwerking en financiering. Als gemeentelijke organisatie moeten we hier mee aan de slag. Het is nodig om participatieprocessen binnen de gehele organisatie te professionaliseren en dat bestaat uit de volgende onderdelen: bestuursstijl, communicatie, medewerkers, financiën, (be)sturing, maatschappelijke partners en een instrumentenkoffer. Hieronder is het schematisch weergegeven en staat beschreven aan welke punten we moeten werken om nog meer dan nu een daadkrachtige partner van de samenleving te kunnen zijn.

 

participatieproces

 

Wat hebben we daarvoor gedaan?

Wat hebben we daarvoor gedaan?

In de begroting van 2019 zijn een aantal inspanningen genoemd met bijbehorende te behalen resultaten. Hieronder ziet u de behaalde mijlpalen:

 

'Instrumentenkoffer'

  • Ontwikkeling van een instrumentenkoffer 1.0: we ontwikkelen instrumenten die we kunnen gebruiken bij participatieprocessen.
    • De lijn is dat we in eerste instantie inzetten op een overzicht aan voorbeelden over hoe je handen en voeten kan geven aan participatie / samenwerking met de samenleving.
    • In 2019 is 'hoe werken we samen' onderdeel geworden van proces bestuurlijke besluitvorming.

 

Medewerkers

  • Doorontwikkeling rol buurtmannen:
    • Vanaf januari 2019 zijn we gestart met de eerste fase uit de opdracht: de behoefte-inventarisatie naar de rolinvulling buur(t)man/vrouw bij de belangrijkste stakeholders.
    • De behoefte-inventarisatie is afgerond. De rolbeschrijving buur(t)man is vastgesteld.

 

Als bedrijfsvoeringsorganisatie voert Noaberkracht de beleidsontwikkeling en bedrijfsvoering uit voor de gemeenten Tubbergen en Dinkelland. Het is onze uitdaging Noaberkracht te blijven ontwikkelen en verbeteren. Noaberkracht bevindt zich in een behoorlijke veranderopgave, die zeker ook in de dynamiek van de omgeving en het speelveld om een samenhangende aanpak vraagt. De visie van Noaberkracht is dat er maatwerk wordt geboden in de rol die de gemeenten Tubbergen en Dinkelland nemen. Er wordt uitgegaan van het situationeel innemen van twee hoofdrollen: overheid en nevenheid.

 

Om deze samenhangende aanpak te bevorderen is de ontwikkeling van participatie opgenomen in het programma Ontwikkeling Noaberkracht en zijn de onderliggende inspanningen toegevoegd aan dat programma binnen Noaberkracht.

 

Naar aanleiding van het integreren van de participatie inspanningen in het programma Ontwikkeling Noaberkracht is deze in 2019 omgebouwd en is de doelstelling vertaald naar drie actielijnen, waar alle inspanningen nu zijn ondergebracht. Deze drie actielijnen zijn:

  • Verbeteren bestuurlijk ambtelijk samenspel
  • Geprofessionaliseerde sturing
  • Verbeterende borging en bestendiging

Financiële kaders

Wat was er in 2019 extra voor nodig?

In de begroting 2019 zijn de volgende budgetten beschikbaar gesteld:

  • Procesgeld ondersteuning via menselijke "toolkit": € 113.000.
  • Inzet buurtmannen/vrouwen: € 20.000. 
  • Ondersteuning kleine initiatieven 4 per jaar (stimuleringsfonds): € 240.000.
  • Faciliteiten en communicatie, zoals huur locaties, koffie/thee, themakranten: € 40.000.
  • Communicatie: € 20.000.
  • Borgen integraliteit tussen de ambities onderling en tussen de ambities en initiatieven uit de samenleving: € 5.000.
  • Verkennen hoe het besluitvormingsproces beter kan aansluiten op de nieuwe manier van werken. Zodat ook zichtbaarheid, laagdrempeligheid van de raad en de rol van volksvertegenwoordiger naar volksverbinder beter tot zijn recht komt: € 5.000.
  • Experimenten: € 8.000.
  • Herijken uitgangspuntennotitie MijnDinkelland2030!: € 4.000.
  • Inzicht in de processen, activiteiten, trends en analyses per kern (DNA, kernagenda): € 6.000.

 

Conform hetgeen is gesteld in de inleiding over het MEP worden niet bestede incidentele budgetten (project- en procesgeld) overgeheveld (zie voorstel budgetoverheveling). Het betreffen hier immers budgetten voor een periode van 4 jaar

Wat hebben we gedaan in MijnDinkelland2030!

Wat hebben we gedaan in MijnDinkelland2030!

Bij participatie gaat het om een manier van (samen)werken. Gemeente en betrokken inwoners (of organisaties) geven samen vorm aan (delen van) plannen of beleid. Dit geldt voor alle beleidsterreinen. Inmiddels zijn er al mooie initiatieven tot bloei gekomen. Een aantal hebben geleid tot concrete projecten en inspanningen, terwijl andere nog in de ontwikkelfase zitten. Daar waar wij een rol hebben als gemeente zijn de initiatieven opgenomen binnen de ambities en de verschillende actielijnen als verantwoord binnen deze jaarrekening.

Dinkelland in de regio

Dinkelland in de regio

De gemeente Dinkelland wordt omringd door maar liefst zes Twentse gemeenten en grenst aan Duitsland. Samenwerking is van groot belang. De samenwerking met de gemeente Tubbergen is daarin speciaal en zal ook de komende periode van grote waarde en belang zijn. Op veel inhoudelijke thema’s zetten wij onze samenwerking met andere Twentse gemeenten, de Regio Twente, de Provincie en het Rijk voort. Er liggen voldoende verbindingen met onze Duitse partners waarin we volop willen blijven investeren. Wij hebben de overtuiging dat (Eu)regionale samenwerking op het gebied van economie en ondernemen van belang is voor Twente als geheel, maar ook voor Dinkelland. Onze regio houdt niet op bij de grens, integendeel, de grensligging is een unieke positie voor Dinkelland. Hier willen we de komende periode dan ook meer van profiteren.

 

Deze samenwerkingsrelaties doorkruisen de ambities en participatieprocessen op allerlei manieren. Vandaar dat we deze er ook uitlichten en als dwarsverband over alle inspanningen heen zien gaan.

 

Veel ondernemers in de grensregio maken gebruik van het Nederlandse en Duitse afzetgebied. Voor hen bestaat de grens niet echt. Dit willen we blijven stimuleren en wanneer dat nodig is, actie ondernemen.

 

De Twentse gemeenten hebben elkaar steeds meer nodig. Het onderhouden en versterken van de samenwerking met onze buurgemeenten is daarom van groot belang.

 

De Agenda voor Twente is een belangrijke basis voor onze (Eu)regionale samenwerkingen en biedt mogelijkheden die we zoveel mogelijk willen benutten.

 

Een goed ondernemersklimaat is gebaat bij een goede aansluiting van onderwijs en arbeidsmarkt. Wij delen de zorg van ondernemers om ook in de toekomst voldoende gekwalificeerd personeel te hebben en te behouden. We zien een verbindende rol voor de overheid om onderwijs, onderzoek en ondernemers nog meer samen te brengen; het verbinden van de zogenoemde 4 O’s. Het is noodzakelijk dat nieuwe kennis en vaardigheden aangeleerd en bijgehouden worden. Een leven lang leren en ontwikkelen, zodat (toekomstige) werknemers duurzaam inzetbaar zijn en blijven.

 

  • We werken op inhoudelijke thema’s intensief samen met de Twentse buurgemeenten.
  • Wij onderschrijven deze actielijnen van de Agenda voor Twente en zoeken hierbij waar mogelijk aansluiting.
  • Om het rendement van de Agenda voor Twente zo groot mogelijk te maken, is samenwerking met onze bedrijven en het onderwijs noodzakelijk.
  • De coördinator en contactpersoon internationale contacten gaat deze contacten ondersteunen door ze inhoud en vorm te geven, de activiteiten te coördineren en het bestuur te adviseren.
  • We leggen de focus voor (Eu)regionale samenwerking op arbeidsmarkt, mobiliteit, het Grensinfopunt, het opstellen en uitvoeren van een sterke Lobbyagenda en het ondersteunen van de commissie belangenbehartiging.

 

Wat hebben we gedaan?

  • In 2019 is een proces gestart om de samenwerkingskracht in en van de Regio Twente te versterken. Daarvoor is een onderzoek gestart naar de mogelijkheden van vereenvoudiging van de overlegstructuren en organisatievorm van de Regio Twente. Daarbij wordt ook gekeken naar het leggen van meer focus op enkele thema’s.  Dit proces is nog niet afgerond en wordt voortgezet in 2020.
  • In 2019 zijn de gesprekken op collegeniveau tot versterking van de samenwerking in NOT-verband opgestart. U zult in de eerste helft van 2020 worden geïnformeerd over de strekking van deze gesprekken.

 

Raadbrieven:

Nummer 2019-5: Voortgangsrapportage Agenda voor Twente

Nummer 2019-54: toekomstige samenwerking in Twente met bijlage Advies Kring van Secretarissen

Nummer 2019-95: ontwikkelingen Regio Twente besturingsmodel met bijlagen Ontwikkelingen Regio Twente en ontwikkelingen Regio Twente bijlage 2

Meer grensoverschrijdende samenwerking

Meer profiteren van onze grensligging

Grensoverschrijdende samenwerking biedt kansen. Door de grens niet langer te zien als barrière, maar als verbinding, ontstaat een ander perspectief: profiteren van de grens. Zowel voor de regio aan Nederlandse zijde en de regio aan de andere kant van de grens. We willen de gezamenlijke sterke punten van beide regio’s  van de grens bundelen om van elkaar te kunnen profiteren. Hoofdpunten hierbij vormen de thema’s: duurzame ontwikkelingen, economie en maatschappelijk ontwikkelingen. 


Om de landsgrens niet langer een scheidingslijn te laten vormen en als sterke deelregio’s tot één verzorgingsgebied te komen, volgen we een gezamenlijk en geïntegreerd ontwikkelingsconcept. Dit omvat alle domeinen van het leven en rust op twee pijlers:

  • vergroting van de economische kracht en de kwaliteit van leven en
  • bevordering van de integratie van het gebied.

 

We realiseren ons dat we voor de uitvoering van dit concept de steun van met name de deelstaten Niedersachsen en Nordrhein-Westfalen en de provincies Gelderland en Overijssel nodig hebben.

 

Wat hebben we gedaan?

In de begroting van 2019 zijn een aantal inspanningen genoemd met bijbehorende te behalen resultaten. Hieronder ziet u de behaalde mijlpalen voor 'Grensoverschrijdende samenwerking':

  • Wij nemen deel aan het GROS overleg. GROS staat voor Grensoverschrijdende Samenwerking. Het is tevens een project dat door de ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en Buitenlandse Zaken (BZ) wordt geleid. Dit project heeft als doel om specifieke knelpunten in de grensgebieden van Nederland met Duitsland op te lossen en daarmee de grensoverschrijdende samenwerking en de onderlinge kennisuitwisseling te stimuleren.
  • In januari 2019 is er een samenwerkingsovereenkomst getekend met Nordhorn. 
  • Uit de gezamenlijke raadsvergadering is de wens uitgesproken om juist op verschillende vakgebieden zaken met elkaar te doen om elkaar te versterken. Dit doen we door middel van werkgroepen met vertegenwoordigers uit de raad, gemeente en samenleving. Inmiddels is de werkgroep samengekomen en deze richt zich met name op het onderwerp 'cultuur'.
  • Samen met de alle noordelijke grensgemeenten heeft een verkenning plaats gevonden over mogelijke samenwerking bij  initiatieven. Deze samenwerking heeft vorm gekregen middels deelname in Grensnaobers.

Persbericht: januari 2019: Dinkelland en Nordhorn willen samenwerking intensiveren

Financiële kaders

Wat was er in 2019 extra voor nodig?

In de begroting 2019 is het volgende budget beschikbaar gesteld:

  • Benutten grensligging NL-DL: Aanwenden grensoverschrijdende samenwerkingen: €90.000. 

 

Conform hetgeen is gesteld in de inleiding over het MEP worden niet bestede incidentele budgetten (project- en procesgeld) overgeheveld (zie voorstel budgetoverheveling). Het betreffen hier immers budgetten voor een periode van 4 jaar.

Overzicht baten en lasten

Financiele kaders

Raming begrotingsjaar voor wijziging Raming begrotingsjaar na wijziging Realisatie begrotingsjaar Verschil realisatie versus begr. na wijz.
(Bedragen x € 1.000)
Baten 0 0 0 0
Lasten 465 264 56 209
Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten -465 -264 -56 209
Onttrekkingen aan reserves 316 225 148 -77
Toevoegingen aan reserves 0 110 110 0
Gerealiseerde totaal resultaat van baten en lasten -149 -149 -18 131

Hieronder wordt op hoofdlijnen aangegeven hoe de verschillen tussen de gerealiseerde bedragen en de begrote bedragen na wijziging zijn ontstaan.

 

Stimuleringsfonds (voordeel €131.000)

In de begroting 2019 is een bedrag van € 240.000 beschikbaar gesteld voor het stimuleringsfonds sociaal domein. In 2019 hebben zes aanvragers een bijdrage uit het stimuleringsfonds ontvangen, voor een totaalbedrag van ca. €17.000. Het restant van het stimuleringsfonds €223.000 wordt overgeheveld naar 2020 (zie ook het voorstel voor budgetoverheveling). 

 

Het budget stimuleringsfonds dat is opgevoerd bij de begroting 2019 bestaat uit verschillende dekkingen (o.a. reserve incidenteel beschikbare algemene middelen en bestaande procesgelden). Het gedeelte met dekking van de reserve, dat niet in 2019 is besteed, is in het tweede programmajournaal weer toegevoegd aan de reserve en wordt overgeheveld naar het jaar 2020. Het gedeelte met dekking uit bestaande procesgelden (€131.000) komt als voordeel in deze jaarstukken naar voren, ook voor dit gedeelte stellen we voor het bedrag over te hevelen naar 2020.

 

Mutaties reserves

Het verschil op de mutaties van de reserves  betreft voornamelijk een lagere onttrekking voor het stimulatiefonds van €49.000. Zie voorstel budgetoverheveling.

 

Een gedetailleerde toelichting op de verschillen tussen gerealiseerde bedragen en begrote bedragen na wijziging is te vinden in de Jaarrekening 2019 onder "Toelichting en analyse op de baten en lasten".

Omgevingswet

Omgevingswet

De Omgevingswet zal per 1 januari 2021 in werking treden. Naast de wetswijziging met juridische gevolgen sluit de Omgevingswet aan op de manier waarop wij participeren in de samenleving. Het raakt een groot aantal beleidsvelden en stelt de inbreng van de gemeenschap centraal. Op bepaalde gebieden werken wij nu al volgens de geest van de wet. Andere zaken kunnen we nu oppakken, daar hoeven we niet mee te wachten tot 2021.

 

In de begroting van 2019 zijn een aantal inspanningen genoemd met bijbehorende te behalen resultaten. Hieronder ziet u de behaalde mijlpalen voor de 'Omgevingswet': 

  • Beleidsvernieuwing.
    • De inzet van zes kerninstrumenten voor het hele fysieke domein: omgevingsvisie, decentrale regels (zoals het omgevingsplan op gemeentelijk niveau), programma’s, algemene rijksregels, omgevingsvergunning en het projectbesluit;
    • In 2019 zijn we gestart met het opstellen van een Omgevingsvisie, de volgende stappen zijn daarbij afgerond:
      * Stap 1 Opstarten en kennismaken 
      * Stap 2 Analyseren en verkennen 
      * Stap 3 Naar buiten toe (met twee bewonersavonden en een digitale  enquête)
      * Stap 4 is opgestart: Opschalen / verbinden / vormen 

  • In december 2018 heeft de raad een besluit genomen over de vernieuwende strategie.
  • Er is gewerkt aan randvoorwaarden, faciliteiten, de kennis en bewustwording in de organisatie
  • De applicatie voor vergunningverlening is vervangen
  • Contouren van het Omgevingsplan zijn verkend

 

Meer informatie via www.omgevingsvisiedinkelland.nl