Meer
Publicatiedatum: 15-06-2020

Inhoud

Participatieprocessen

Inleiding

Inleiding

Bij participatie gaat het om een manier van (samen)werken. Gemeente en betrokken inwoners en/of organisaties geven samen vorm aan (delen van) plannen of beleid. Zowel de inwoners als de gemeente kunnen hiervoor het initiatief nemen. Deze manier van samenwerking is een middel om draagvlak in de samenleving te vergroten en kwaliteit van onze plannen voor leefbare kernen te verbeteren. Doordat dit een middel is en niet een doel op zich is de opbouw van dit onderdeel anders dan bij de ambities met actielijnen en inspanningen.

In het coalitieprogramma 2018-2022 is samenwerken en besturen met de samenleving als uitgangspunt benoemd. Inwoners weten als geen ander welke kansen of problemen er spelen in hun kern en wat er nodig is om hun kern leefbaar te houden. Er is niet één partij die gaat over leefbaarheid. Het gaat ons allemaal aan. Samen houden we de gemeente leefbaar. Onze inwoners, ondernemers, verenigingen, maatschappelijke organisaties en kernraden krijgen veel voor elkaar. Er is oog voor wat er moet gebeuren, de wil om aan te pakken is groot en is gericht op oplossingen. Deze betrokken houding maakt dat initiatieven van groot tot klein vorm krijgen. Als inwoners zelf verantwoordelijkheid nemen en zelf eigenaar zijn van plannen, dan zal dat positief bijdragen aan de duurzaamheid van plannen en projecten. Bovendien is de kans op draagvlak en herkenning groter.

Initiatieven van inwoners geven wij nog meer ruimte om te ontwikkelen. Wij ondersteunen en stimuleren, met aandacht voor de menselijke maat (denken vanuit de leefwereld) en met een open blik. We sluiten aan bij wat er in elke kern gebeurt en de inwoner heeft de hoofdrol. We werken dus samen met de samenleving aan de leefbaarheid in onze kernen en bepalen samen met de inwoners aan de voorkant bewust de rolverdeling.

 

Welke rollen zijn er?

Wij gebruiken de participatieladder (zoals in de onderstaande afbeelding) om de rolverdeling met de samenleving aan de voorkant scherper te krijgen. Dit geldt niet alleen bij initiatieven uit de samenleving, maar bij alle veranderingen binnen gemeentelijk beleid of besluitvorming moeten we ons afvragen of dit ook de inwoners raakt. Daarbij maken we telkens aan de voorkant de bewuste afweging welke trede van de ladder we gaan toepassen.

participatieladder

Wat willen we bereiken

Wat willen we bereiken

Het basisprincipe van participatieprocessen is: samenwerken en het ontwikkelen van partnerschap tussen de inwoners en de gemeente. Dit vraagt om een verbeterd samenspel en van alle partijen een andere manier van werken. Van onze eigen ambtelijke organisatie vraagt dit een bewustwordingsproces en een aanpassing op onze manier van werken. Wij willen daarin het volgende bereiken:

  • bij alle veranderingen en/of initiatieven waarbij wij keuzemogelijkheden hebben, vindt een bewuste afweging voor de mate van participatie plaats;
  • bij elk initiatief of project wordt een dialoog gevoerd over de meerwaarde en de bestendigheid. Als gemeente spiegelen, stellen wij vragen ter overweging bij elk initiatief;
  • op thema’s als duurzaamheid en gezondheid stimuleren wij initiatieven vanuit de samenleving. Toelichting: deze thema’s hebben extra stimulans nodig, omdat het op deze thema’s moeilijker blijkt om initiatieven op te ontwikkelen. Op de andere beleidsthema’s, zoals voorzieningen, zijn we hierin al meer vertrouwd;
  • wij zijn een daadkrachtige partner voor de lokale samenleving: uitnodigend, praktisch, betrokken, betrouwbaar en professioneel. De samenleving weet wat ze van de gemeente kan verwachten en de gemeente voldoet hieraan, en
  • onze medewerkers zijn goed toegerust zodat zij met plezier en de juiste vaardigheden met de samenleving samenwerken.

Meetbaarheid

Meetbaarheid

Indicatoren

Deze P&C-cyclus gaan we meer monitoren op output en outcome. Dat betekent dat we eind 2018 / begin 2019 op het niveau van ambitie een belevingsonderzoek onder onze inwoners gaan houden om een nulmeting te krijgen. Dit onderzoek herhalen we aan het einde van deze raadsperiode om te kunnen meten of het beoogde maatschappelijke effect is bereikt.

De mate van participatie en de beleving daarvan bij onze inwoners, wordt bij ieder belevingsonderzoek meegenomen. Deze kwalitatieve indicatoren zijn niet bedoeld om op afgerekend te worden. Zij geven een indicatie of wij de juiste dingen doen zodat wij tijdig kunnen bijsturen. Verder wordt in 2020 het coalitieakkoord tussentijds geëvalueerd, waarbij tevens de raad en de samenleving worden betrokken.

 

Participatieprocessen Indicator Bron Frequentie meten Wanneer actuele gegevens beschikbaar Meetmoment IST IST SOLL 2022
Beter samenspel tussen gemeente en samenleving Kwalitatief (belevingsonderzoek) Newcom begin en einde raadsperiode 2020      
  Evaluatie met alle inwoners per kern (lerend evalueren) Gemeente          
Bij alle veranderingen en/of initiatieven waarbij wij keuzemogelijkheden hebben, vindt een bewuste afweging voor de mate van participatie plaats. 
  Percentage  collegebesluiten en projectplannen waarin rolbepaling (en motivering waarom gekozen is voor de rolbepaling) terugkomt. Gemeente Jaarlijks Einde jaar sep-18 0% 100%
 

Aantal initiatieven* waarbij bewust gekozen is voor rol   van de gemeente (conform participatieladder).

*ieder jaar beoordelen we willekeurig vijf initiatieven. Daarbij kijken we terug welke rol is gekozen, of dat een bewuste keuze was en of dat de juiste is geweest
Gemeente Jaarlijks Einde jaar dec-19 0 5
Bij elk initiatief of project wordt een dialoog gevoerd over de meerwaarde en de duurzaamheid. Als gemeente spiegelen, stellen wij vragen ter overweging bij elk initiatief.
  Aantal initiatieven dat besproken en afgewogen is in het waardeteam  Gemeente Jaarlijks Einde jaar sep-18 0% 100%
Op thema’s als duurzaamheid en gezondheid stimuleren wij initiatieven vanuit de samenleving.
  Geen indicatoren            
Wij zijn een daadkrachtige partner voor de lokale samenleving: uitnodigend, praktisch, betrokken, betrouwbaar en professioneel. De samenleving weet wat ze van de gemeente kan verwachten en de gemeente voldoet hieraan. 
  Kwalitatief (belevingsonderzoek) Newcom begin en einde raadsperiode 2019      
  Evaluatie met alle inwoners per kern (lerend evalueren) Gemeente nog te bepalen        
Onze medewerkers zijn goed toegerust zodat zij met plezier en de juiste vaardigheden met de samenleving samenwerken
  Intern belevingsonderzoek (ook naar de werking van de participatieladder) Gemeente begin en einde raadsperiode 2019      

Hoe gaan we dat bereiken

Hoe gaan we dat bereiken

De ontwikkelingen in en met samenleving leiden tot een andere vorm van organisatie, een andere werkwijze, andere vormen van samenwerking en financiering. Als gemeentelijke organisatie moeten we hier mee aan de slag. Het is nodig om participatieprocessen binnen de gehele organisatie te professionaliseren en dat bestaat uit de volgende onderdelen: bestuursstijl, communicatie, medewerkers, financiën, (be)sturing, maatschappelijke partners en een instrumentenkoffer. Hieronder is het schematisch weergegeven en staat beschreven aan welke punten we moeten werken om nog meer dan nu een daadkrachtige partner van de samenleving te kunnen zijn.

participatieproces

 

Wat gaan we daarvoor doen

Wat gaan we daarvoor doen

Om de manier van werken te bestendigen in de gehele organisatie gaan  wij in 2020 inzetten op:

  1.  'Instrumentenkoffer'
    • Ontwikkeling van een instrumentenkoffer 1.0: we ontwikkelen instrumenten die we kunnen gebruiken bij participatieprocessen. De koffer bestaat in ieder geval uit de volgende onderdelen:
      • Participatieladder: mate van participatie
      • Handleiding om een bewuste afweging te maken bij alle beleidsvormingen en initiatieven uit de samenleving, waarbij wij keuzemogelijkheden hebben, over de mate van participatie (aan de voorkant).
    • Instrument waardebepaling doorontwikkelen en toepassen.
    • (Menselijke) toolkit waar de buur(t)mannen en -vrouwen en andere medewerkers uit kunnen putten om de kernen zo goed mogelijk te kunnen ondersteunen, op basis van de behoefte (bijvoorbeeld de inzet van adviseurs).
  2. Bestuursstijl
    • Betrekken gemeenteraad en rolbepaling: de gemeenteraad is betrokken bij participatieprocessen en bepaalt hun rol hierin.  
  3. Medewerkers
    • Doorontwikkeling  samenlevingsgerichte competenties:
      • De vakspecialisten zijn zich bewust van de stakeholders en communiceren proactief passend bij de behoefte van de stakeholders.
      • Het taalgebruik van de medewerkers sluit aan bij de leefwereld van de partners en inwoners.
      • Meer bewuste rolneming door medewerkers ten aanzien van partners en inwoners
      • Meer integrale afweging bij bestuurlijke advisering.
  4. Financiering: Het eenduidig en transparant organiseren van financieringsvormen voor de samenleving als randvoorwaarde om nieuwe vormen in de toekomst te kunnen toetsen en ontwikkelen (bijv. verbreden stimuleringsfonds naar leefbaarheidsfonds) . 
  5. (Be)sturing: opstellen uitgangspuntennotitie. 

De sturing op deze inspanningen vindt deels plaats binnen het programma Participatieprocessen en deels binnen het programma Ontwikkeling Noaberkracht (verder uitgewerkt in de begroting Noaberkracht.

Doelstellingen

Wat hebben we gedaan?

Verbinding coalitie akkoord

Verbinding coalitie akkoord

Vanuit het coalitieakkoord worden onder andere de volgende zaken opgepakt in de ambities. Dit wordt via een participatieproces ondersteund:

Blauw blok CA

Wat hebben we gedaan in MijnDinkelland2030!

Wat hebben we gedaan in MijnDinkelland2030!

Bij participatie gaat het om een manier van (samen)werken. Gemeente en betrokken inwoners (of organisaties) geven samen vorm aan (delen van) plannen of beleid. Dit geldt voor alle beleidsterreinen. Met Mijn Dinkelland 2030 hebben wij participatie al volop toegepast. De inwoners in alle kernen denken na over de toekomst van hun dorp en samen met hen maken we keuzes. Inmiddels zijn er al mooie initiatieven tot bloei gekomen. Een aantal hebben geleid tot concrete projecten en inspanningen terwijl andere nog in de ontwikkelfase zitten. 

 

 

Financiële kaders

Financiële kaders

Participatieprocessen (Bedragen x €1.000)
Inspanningen  Begroting 2019  Werkelijk 2019  Saldo 2019  Begroting 2020  Werkelijk 2020  Saldo 2020
Intergraliteit  ambities onderling -samenleving* 5   5 5   5
Besluitvormingsproces - nieuwe manier van werken* 5   5 5   5
Experimenten* 8   8 8   8
Herijken uitgangspunten MijnDinkelland2030* 4   4 4   4
Inzicht in processen ed per kern* 6   6 6   6
Procesgeld ondersteuning via menselijke toolkit 13   13 113   113
Inzet buurtmannen-vrouwen 20 20 0     0
Ondersteuning kleine initiatieven 4 per jaar 170 17 153 223 3 220
Faciliteiten en communicatie MijnDinkelland2030 24 9 15 45 1 43
Communicatie MijnDinkelland2030 5 4 1 16   16
Benutten grensligging NL-DL, samenwerking 90   90 90   90
Totaal Participatieprocessen 349 51 299 514 4 510

Voorgesteld wordt deze budgetten samen te voegen tot één budget "Doorontwikkeling proces MijnDinkelland2030" omdat deze budgetten verband hebben met elkaar en allemaal te maken hebben met de doorontwikkeling van het proces MijnDinkelland2030. Door de samenvoeging ontstaat een grotere flexibiliteit tussen de inspanningen onderling.

Dinkelland in de regio

Dinkelland in de regio

De gemeente Dinkelland wordt omringd door maar liefst zes Twentse gemeenten en grenst aan Duitsland. Samenwerking is van groot belang. De samenwerking met de gemeente Tubbergen is daarin speciaal en zal ook de komende periode van grote waarde en belang zijn. Op veel inhoudelijke thema’s zetten wij onze samenwerking met andere Twentse gemeenten, de Regio Twente, de Provincie en het Rijk voort. Er liggen voldoende verbindingen met onze Duitse partners waarin we volop willen blijven investeren. Wij hebben de overtuiging dat (Eu)regionale samenwerking op het gebied van economie en ondernemen van belang is voor Twente als geheel, maar ook voor Dinkelland. Onze regio houdt niet op bij de grens, integendeel, de grensligging is een unieke positie voor Dinkelland. Hier willen we de komende periode dan ook meer van profiteren.

Deze samenwerkingsrelaties doorkruisen de ambities en participatieprocessen op allerlei manieren. Vandaar dat we deze er ook uitlichten en als dwarsverband over alle inspanningen heen zien gaan.

Veel ondernemers in de grensregio maken gebruik van het Nederlandse en Duitse afzetgebied. Voor hen bestaat de grens niet echt. Dit willen we blijven stimuleren en wanneer dat nodig is, actie ondernemen.

De Twentse gemeenten hebben elkaar steeds meer nodig. Het onderhouden en versterken van de samenwerking met onze buurgemeenten is daarom van groot belang.

De Agenda voor Twente is een belangrijke basis voor onze (Eu)regionale samenwerkingen en biedt mogelijkheden die we zoveel mogelijk willen benutten.

Een goed ondernemersklimaat is gebaat bij een goede aansluiting van onderwijs en arbeidsmarkt. Wij delen de zorg van ondernemers om ook in de toekomst voldoende gekwalificeerd personeel te hebben en te behouden. We zien een verbindende rol voor de overheid om onderwijs, onderzoek en ondernemers nog meer samen te brengen; het verbinden van de zogenoemde 4 O’s. Het is noodzakelijk dat nieuwe kennis en vaardigheden aangeleerd en bijgehouden worden. Een leven lang leren en ontwikkelen, zodat (toekomstige) werknemers duurzaam inzetbaar zijn en blijven.

  • We werken op inhoudelijke thema’s intensief samen met de Twentse buurgemeenten.
  • Wij onderschrijven deze actielijnen van de Agenda voor Twente en zoeken hierbij waar mogelijk aansluiting.
  • Om het rendement van de Agenda voor Twente zo groot mogelijk te maken, is samenwerking met onze bedrijven en het onderwijs noodzakelijk.
  • De coördinator en contactpersoon internationale contacten gaat deze contacten ondersteunen door ze inhoud en vorm te geven, de activiteiten te coördineren en het bestuur te adviseren.
  • We leggen de focus voor (Eu)regionale samenwerking op arbeidsmarkt, mobiliteit, het Grensinfopunt, het opstellen en uitvoeren van een sterke Lobbyagenda en het ondersteunen van de commissie belangenbehartiging.

 

Mijlpalen 2020:

  • In 2020 is verder gewerkt aan de structuurverbetering van de Regio Twente. De eerste contouren en denkrichting daarvan zijn uitgewerkt. Versterking van de Twentse Triple Helix is een belangrijk fundament hierin.
  • In NOT verband werken we verder aan de versterking van wat ons bindt in Noordoost Twente. Gesprekken die in 2019 tussen de 4 gemeenten zijn gestart om krachten te bundelen en samenwerking op inhoud te intensiveren zijn in 2020 voortgezet. Concreet heeft dat geleid tot het doen van onderzoek naar mogelijkheden van samenwerking op gebied van leefbaarheid, en zwembaden en binnensportaccommodaties.

 

Mijlpalen  2019:

  • In 2019 is een proces gestart om de samenwerkingskracht in en van de Regio Twente te versterken. Daarvoor is een onderzoek gestart naar de mogelijkheden van vereenvoudiging van de overlegstructuren en organisatievorm van de Regio Twente. Daarbij wordt ook gekeken naar het leggen van meer focus op enkele thema’s.  Dit proces is nog niet afgerond en wordt voortgezet in 2020.
  • In 2019 zijn de gesprekken op collegeniveau tot versterking van de samenwerking in NOT-verband opgestart.

Raadbrieven:

Nummer 2019-5: Voortgangsrapportage Agenda voor Twente

Nummer 2019-54: toekomstige samenwerking in Twente met bijlage Advies Kring van Secretarissen

Nummer 2019-95: ontwikkelingen Regio Twente besturingsmodel met bijlagen Ontwikkelingen Regio Twente en ontwikkelingen Regio Twente bijlage 2

Meer grensoverschrijdende samenwerking

Meer profiteren van onze grensligging

 Grensoverschrijdende samenwerking biedt kansen. Door de grens niet langer te zien als barrière, maar als verbinding, ontstaat een ander perspectief: profiteren van de grens. Zowel voor de regio aan Nederlandse zijde en de regio aan de andere kant van de grens. We willen de gezamenlijke sterke punten van beide regio’s  van de grens bundelen om van elkaar te kunnen profiteren. Hoofdpunten hierbij vormen de thema’s: duurzame ontwikkelingen, economie en maatschappelijk ontwikkelingen.

Om de landsgrens niet langer een scheidingslijn te laten vormen en als sterke deelregio’s tot één verzorgingsgebied te komen, volgen we een gezamenlijk en geïntegreerd ontwikkelingsconcept. Dit omvat alle domeinen van het leven en rust op twee pijlers:

  • Vergroting van de economische kracht en de kwaliteit van leven en
  • Bevordering van de integratie van het gebied.

We realiseren ons dat we voor de uitvoering van dit concept de steun van met name de deelstaten Niedersachsen en Nordrhein-Westfalen en de provincies Gelderland en Overijssel nodig hebben.

Doelstellingen

Wat hebben we gedaan?

Wijzigingen ten opzichte van de begroting 2020:

In de begroting van 2020 zijn de volgende drie inspanningen opgenomen:

  1. Wij zoeken nadrukkelijk de verbinding met de Duitse buurgemeente en leggen de  focus voor (Eu)regionale samenwerking  vooralsnog op arbeidsmarkt, mobiliteit, het Grensinfopunt, het opstellen en uitvoeren van een sterke Lobbyagenda en het ondersteunen van de  Commissie belangenbehartiging.
  2. De coördinator en contactpersoon internationale contacten
  3. Benutten grensligging NL-DL: Aanwenden grensoverschrijdende samenwerkingen

 

Omdat deze feitelijk over hetzelfde gaan, zijn deze inspanningen samengevoegd onder de volgende naam:

  • Verbinding met Duitse buurgemeente en focus leggen op (EU)regionale samenwerking.

Financiële kaders

In 2020 zijn geen aanvullende uren en middelen benodigd voor de uitvoering van de inspanningen onder deze actielijn.

Over de eerste drie maanden van 2020 zijn geen afwijkingen op de begroting opgetreden.v

Omgevingswet

Omgevingswet

In april 2020 is besloten dat de invoering van de omgevingswet tot nader moment wordt uitgesteld. Dit betekent niet dat het project omgevingswet nu stil ligt. De komende periode wordt doorgewerkt volgens drie lijnen namelijk:

  1. Het opstellen van de omgevingsvisie op basis van de keuzes die in het beleidsstuk: beleidsvernieuwing in de omgevingswet gemaakt zijn aangevuld met de uitkomsten van alle gesprekken, bijeenkomsten, enquêtes en de kernavonden met de inwoners. (najaar 2020 gereed)
  2. Voorbereiden op de invoering van het Omgevingsplan door het opstellen van een uitgangspuntennotitie. Hierin wordt aangegeven hoe we de komende jaren met elkaar het omgevingsplan van rechtswege toepassen, maar ook hoe van een omgevingsplan van rechtswege verder werken naar een integraal omgevingsplan waarin de bruidsschat en het lokale beleid verweven zijn.
  3. Daarnaast werken we aan het omgevingswetproof maken van onze organisatie door de medewerkers op te leiden en bewust te maken van de gewenste werkwijze en passen we de processen en ICT aan op de nieuwe situatie.

Corona
Ook binnen het project omgevingswet hebben de coronamaatregelen impact. Niet alleen qua planning door de toegenomen werkdruk bij collega’s binnen RO en WABO en de toename in aanvragen. Maar ook door de verschuiving van de invoeringsdatum vanwege de impact van corona op de zaken die door de landelijke overheid en externe partners opgeleverd moeten gaan worden.


Daarnaast is er ook de impact op de inhoud van ons beleid. De coronamaatregelen hebben in meer of mindere mate gevolgen voor de ondernemers en organisaties in onze samenleving. In heel veel gevallen staan de inkomsten onder druk, is het voortbestaan onzeker en is op dit moment onduidelijk hoe de toekomst er uit gaat zien. Dit heeft ook gevolgen voor de keuzes en het beleid dat Noaberkracht voor de gemeenten uitvoert. We proberen hierin al zoveel mogelijk vooruit te kijken en te denken maar het zal ook zo zijn dat veel consequenties pas later in de tijd duidelijk worden. Dit zullen we dan ook verwerken in de omgevingsvisie en het omgevingsplan indien nodig.

Doelstellingen

Financiële kaders

Het budget voor het project Omgevingswet is verdeeld over een aantal jaren, waarbij het zwaartepunt van de voorbereiding en implementatie in 2020 ligt. In de begroting van Noaberkracht is voor het project Omgevingswet initieel een bedrag van €819.000 opgenomen voor de implementatie. Dit is volgens de verdeelsleutel door beide gemeenten ter beschikking gesteld. Dit bedrag is verdeeld over de jaren 2018 t/m 2021 en wordt verantwoordt in de P&C cyclus van Noaberkracht. De looptijd van het project was oorspronkelijk tot 1 januari 2021. Met het verschuiven van de invoeringsdatum en het nog bekend niet zijn van de nieuwe datum is de verwachting dat in het tweede programmajournaal meer duidelijkheid gegeven kan worden. Tevens worden komende periode de structurele effecten van de invoering van de omgevingswet in kaart gebracht. Zodra hier meer helderheid over is, zullen we dat met u als Raad delen.

 

Over de eerste drie maanden van 2020 zijn geen afwijkingen op de begroting opgetreden.